Dealer hoogt koopprijs op om restschuld weg te poetsen en verliest claim van €92.000

Een autodealer probeerde een leaseauto die fors onder water stond te redden door de koopprijs van een BMW i7 kunstmatig op te hogen met accessoires die nooit werden geleverd. Toen de rekensom ontspoorde en de dealer €92.447 terug wilde halen via de rechter, kwam het hele bouwwerk omver: alle vier de juridische grondslagen werden afgewezen. De Rechtbank Overijssel maakt in ECLI:NL:RBOVE:2026:3315 onomwonden duidelijk waar dit type "creatieve" oplossing thuishoort: in de risicosfeer van de verkoper.

Voor dealers die wel eens onder druk staan om mee te denken met een klant wiens lopende leasecontract niet rond te krijgen is, is deze uitspraak verplichte kost. Niet omdat hij iets nieuws zegt over goed koopmanschap, maar omdat hij precies laat zien hoe hard een rechter terugslaat als blijkt dat de papieren werkelijkheid bewust is opgepompt.

Wat gebeurde er precies?

Een Enschedese werkgever, wilde de Mercedes GLS 350D van een werknemer laten inruilen voor een elektrische BMW 7 Serie: BMW i7 xDrive60, mits het leasebudget van €1.800 per maand niet werd overschreden. De Mercedes stond echter onder water. De restschuld was hoger dan de restwaarde. De restschuld bij Mercedes-Benz Financial Services was €123.448, inclusief boete voor vervroegd aflossen. De inruilwaarde was slechts €92.447. Het gat van ruim €30.000 paste niet binnen het budget.

De verkoper bood een uitweg aan. In een e-mail van 17 oktober 2023 schreef hij letterlijk: "Hierin zou ik nog accessoires kunnen toe voegen ( zonder te leveren ) om met deze bedragen de inruilprijs hoger te maken. Zo kunnen we een deel van de aflosboete wegpoetsen in de nieuwe leaseconstructie." Een dag later volgde een aangepaste offerte met de toelichting: "Voor het openstaande saldo van de Mercedes heb ik extra accessoires moeten toevoegen om tot deze € 126.500,- te komen. Op deze manier lease je de aflosboete mee in de BMW i7. Deze accessoires lever ik uiteraard dan niet bij de auto. Mocht je dit akkoord vinden lossen wij de Mercedes af."

Drie offertes, één rode draad

In drie opeenvolgende offertes liep de koopprijs van de BMW op van €165.725 via €180.601 naar uiteindelijk €183.911. In alle drie de offertes werd consequent de inruilwaarde van €92.447 in mindering gebracht. Op 31 oktober 2023 tekende TDC de contractbundel met BMW Financial Services. Op 14 november werd de BMW geleverd. Op 5 december loste de dealer de Mercedes-restschuld af bij Mercedes FS.

Eind 2023 ontdekte de dealer dat hij de inruilwaarde nooit had moeten aftrekken, omdat hij ook de restschuld voor zijn rekening had genomen. Hij eiste €92.447 terug. TDC weigerde. De zaak ging naar de rechter.

Wat oordeelde de rechtbank?

De rechtbank wees alle vorderingen af op alle vier de aangevoerde grondslagen. De rode draad door het hele vonnis: er staat nergens op papier dat TDC dit bedrag nog apart moest betalen, en de verkoper heeft zelf de bewijspositie ondermijnd door met fictieve accessoires te schuiven.

Nakoming: geen afgesproken bedrag

De dealer stelde dat een totale koopsom van €222.522 was afgesproken, waar TDC nog €92.447 van moest betalen. De rechter wees erop dat in alle offertes en in de ondertekende leaseovereenkomst de inruilwaarde steeds in mindering werd gebracht op de koopprijs. Nergens stond dat TDC dit bedrag naast btw en maandtermijnen alsnog moest overmaken. Vordering afgewezen.

Ongerechtvaardigde verrijking: er was wel degelijk een rechtvaardiging

Subsidiair beriep de dealer zich op ongerechtvaardigde verrijking. Ook hier ging de rechter niet in mee. De aflossing van de Mercedes was een uitdrukkelijke toezegging van de dealer ("Mocht je dit akkoord vinden lossen wij de Mercedes af") en paste binnen het geheel aan overeengekomen verbintenissen. Daarmee ontbreekt het wettelijke vereiste dat de verrijking 'ongerechtvaardigd' is in de zin van artikel 6:212 BW. Vordering afgewezen.

Onverschuldigde betaling: de overeenkomst is de grondslag

Meer subsidiair probeerde de dealer het via onverschuldigde betaling. Maar voor toewijzing is vereist dat er geen grondslag was voor de betaling. Die grondslag was er wel: de overeenkomst zelf. Vordering afgewezen.

Beperkende werking redelijkheid en billijkheid: maatlat is 'onaanvaardbaar'

Uiterst subsidiair beriep de dealer zich op de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid. De rechter herinnerde eraan dat de drempel daarvoor 'onaanvaardbaar' is, niet 'onredelijk'. En toen kwam de zin die elke dealer moet onthouden: "De gestelde administratieve vergissing heeft mede kunnen ontstaan doordat [eiseres], door het kunstmatig ophogen van de koopprijs van de BMW om de aflosboete te kunnen 'wegpoetsen', zelf een situatie heeft laten ontstaan waarin de papieren werkelijkheid niet overeenstemde met wat volgens [eiseres] de daadwerkelijke werkelijkheid was." Vordering afgewezen.

Waarom dit elke autodealer moet alarmeren

Omdat de situatie waarin deze dealer terechtkwam dagelijks aan iedere showroombalie kan ontstaan. Een klant met een leaseauto die onder water staat, een werkgever met een hard leasebudget, een mooie deal die binnen handbereik lijkt als je 'even iets oplost' op de factuur. De rechtbank zegt nu expliciet: wie kiest voor die route, accepteert dat de uitkomst niet meer is terug te draaien.

Er zijn drie lagen waarop dit type constructie misgaat.

1. De rechter komt je niet redden

De grondslagen die civiel beschikbaar zijn om een rekenfout te herstellen, nakoming, ongerechtvaardigde verrijking, onverschuldigde betaling en de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid, stranden allemaal op hetzelfde punt zodra blijkt dat de verkoper zelf de papieren werkelijkheid heeft verdraaid. De rechter wil simpelweg geen rommel opruimen die je zelf hebt aangericht.

2. Je misleidt feitelijk de financier

BMW Financial Services tekende een leaseovereenkomst op basis van een aanschafprijs van €183.911. De werkelijke prijs lag rond €165.725. Het verschil zat in accessoires die nooit geleverd werden. Dealerovereenkomsten met financiers bevatten standaard schadevergoedingsplichten voor het verstrekken van onjuiste informatie over voertuig, prijs of inruil. Als de financier dit later ontdekt, ligt er een tweede claimroute open, los van de koper.

3. De fiscus en het strafrecht zijn de derde laag

Verzonnen accessoires op verkoop- en inkoopfacturen leiden tot een onjuiste btw-administratie. Naheffing met boete is dan de mildste uitkomst. In zwaardere gevallen kwalificeert het bewust opmaken van onjuiste facturen als valsheid in geschrifte. De Rechtbank Overijssel veroordeelde in een eerdere zaak een caravanhandelaar tot drie maanden gevangenisstraf voor exact dit type constructie.

Hoe los je een 'onder water'-situatie dan wel op?

Door te accepteren dat een restschuld een aparte schuld blijft die niet via verzonnen accessoires op de nieuwe factuur kan worden bijgeschreven. Dat klinkt onaantrekkelijk omdat het soms een deal kost, maar het is de enige route waarmee jij als dealer juridisch, fiscaal en commercieel beschermd blijft.

Splits de restschuld af in een aparte financiering

Wijs de klant op een persoonlijke lening of doorlopend krediet voor het bedrag dat onder water staat. Daarmee blijft jouw factuur schoon, betaalt de klant netjes wat hij verschuldigd is en blijft de financiering van de nieuwe auto zuiver. Op 1fs.nl staat het overzicht van financieringspartners die dit type situaties opvangen.

Reken realistisch en wees daar transparant over

Soms is doorlease tot het einde van het oude contract goedkoper dan vervroegd inruilen met boete. Reken het door, laat de klant zien wat de échte kosten zijn van beide opties. Een paar duizend euro extra wachten kan een betere route zijn dan een gekunstelde nieuwe deal.

Documenteer commerciële tegemoetkomingen expliciet

Wil je toch commercieel meebewegen, dan kan dat door op de factuur een transparante post op te nemen, bijvoorbeeld 'commerciële inruilbonus boven marktwaarde € 3.500'. Geen verzonnen accessoires, geen opgekrikte aanschafprijzen, gewoon wat er werkelijk gebeurt. De factuur weerspiegelt dan exact wat is afgesproken en jij houdt grip op je bewijspositie.

Stuur klanten met complexe leasesituaties door

Als een klant aankomt met een onder water staand contract bij een andere leasemaatschappij, is dat niet automatisch jouw probleem om binnen jouw factuur op te lossen. De leasemaatschappij is daarvoor de aangewezen gesprekspartner. Verwijs door of laat een gespecialiseerde intermediair de constructie regelen.

De kernles in één zin

Wie kiest voor verzonnen accessoires en kunstmatig opgehoogde nieuwprijzen om een restschuld weg te poetsen, kan zich daarna niet meer beroepen op een rekenfout. Dat is in deze zaak letterlijk uitgesproken door de rechter en het kostte de dealer €92.447 plus €5.764 proceskosten plus eigen advocaatkosten.

De verleiding om mee te denken met een klant is begrijpelijk. Een verkoop is een verkoop. Maar in deze uitspraak ligt expliciet vast dat de creatieve route exact díe situaties creëert waarin een 'administratieve vergissing' niet meer is recht te zetten. De papieren werkelijkheid is wat overblijft. Wie die werkelijkheid bewust verdraait, draagt zelf de gevolgen.

Voor dealers die structureel met restschuldsituaties te maken krijgen: zorg dat je een vaste route hebt voor het zuiver afhandelen van een 'onder water'-inruil, zodat je verkopers nooit het gevoel hebben dat creatief boeken de enige manier is om de deal binnen te halen. Lees hier hoe je een auto kunt inruilen met een lopende lening. Lees hier meer over deze uitspraak.

Veelgestelde vragen

Welke uitspraak is dit precies?

Het gaat om het vonnis van Rechtbank Overijssel van 22 april 2026, gepubliceerd op 15 juni 2026 onder ECLI:NL:RBOVE:2026:3315 (zaaknummer C/08/339786 / HA ZA 25-365). De volledige tekst is openbaar via Rechtspraak.nl.

Wat betekent het dat een auto 'onder water staat'?

Een auto staat onder water wanneer de openstaande lening of leaseschuld hoger is dan de actuele inruilwaarde van het voertuig. Bij vervroegde beëindiging of inruil moet het verschil, de restschuld, ergens worden opgevangen. In deze zaak was de Mercedes €92.447 waard en stond er nog €123.448 open.

Mag een dealer accessoires op een factuur zetten die niet worden geleverd?

Nee. Het opvoeren van niet bestaande accessoires of opties op een verkoopfactuur is een onjuiste voorstelling van zaken, ook als de koper akkoord gaat. Het kan civielrechtelijk de bewijspositie van de dealer ondermijnen, fiscaal leiden tot btw-naheffing en in ernstige gevallen kwalificeren als valsheid in geschrifte.

Op welke gronden wees de rechtbank de claim af?

Op alle vier de aangevoerde grondslagen: nakoming, ongerechtvaardigde verrijking, onverschuldigde betaling en de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid. De kern van de afwijzing was dat de inruilwaarde in alle offertes en in de leaseovereenkomst consequent in mindering werd gebracht op de koopprijs, terwijl de aflossing van de Mercedes een uitdrukkelijke toezegging van de dealer was.

Wat had de dealer beter kunnen doen?

De restschuld op de Mercedes apart financieren, bijvoorbeeld via een persoonlijke lening of doorlopend krediet voor de werkgever of de werknemer. De nieuwprijs van de BMW had niet moeten worden opgehoogd met verzonnen accessoires. Een transparante post 'commerciële tegemoetkoming' op de factuur was juridisch veiliger geweest.

Wat zijn de totale kosten voor de dealer?

De afgewezen vordering van €92.447, een proceskostenveroordeling van €5.764 (griffierecht, salaris advocaat en nakosten) plus mogelijk €98 aan extra nakosten en betekeningskosten, plus de eigen niet vergoede advocaatkosten en de tijd van eigen medewerkers.

Bekijk hier het BMW 7 Serie aanbod

Bekijk hier het Mercedes GLS aanbod