Gehuurde Audi doorverkocht, koper mag hem houden: kijk uit bij import

| Geschreven door Claudia
Auto & verkeer
Grijze Audi in een showroom

Een man huurt in oktober 2025 een vrijwel nieuwe Audi A3 voor vijf dagen. Dezelfde dag verkoopt hij de auto voor 25.000 euro, met vervalste Duitse kentekenpapieren en zijn eigen identiteitsbewijs. De verhuurder spoort de auto later via GPS op en haalt hem terug met de reservesleutel. Toch krijgt de koper gelijk: volgens het Landgericht Köln is hij eigenaar geworden en moet de verhuurder de Audi teruggeven.

Voor autobedrijven is dit meer dan een opvallend nieuwsbericht. Het laat zien hoe goede trouw bij de aankoop van een auto werkt, en waarom de controle bij inkoop bepaalt aan welke kant van zo'n zaak je terechtkomt. Hieronder lees je wat de Duitse rechter overwoog, hoe het Nederlandse recht ermee omgaat, welke officiële controles in elke inkoopprocedure passen en waarom je bij import uit Duitsland extra scherp moet zijn.

Wat besliste de Duitse rechter?

Het gaat om een uitspraak van het Landgericht Köln van 18 september 2026 (zaaknummer 16 O 460/25), waarover onder meer LTO en Recht & Politik berichtten. De uitspraak zelf hebben wij niet kunnen inzien. Volgens die berichtgeving is het vonnis nog niet onherroepelijk.

De koper had niet blind betaald. Hij kreeg Zulassungsbescheinigungen (de Duitse kentekenpapieren) te zien met de naam van de verkoper, de verkoper liet een identiteitsbewijs zien en de koper vergeleek het chassisnummer (FIN) in de papieren met het nummer op de auto. Hij betaalde contant en kreeg één sleutel mee; de tweede zou later volgen.

De rechtbank woog twee vragen:

  • Was de koper te goeder trouw? Ja, volgens de rechtbank. De vervalsingen waren voor een leek niet zonder meer herkenbaar. De ontbrekende tweede sleutel, de contante betaling, het contact via een verre kennis en de prijs maakten de koper samen nog niet grof nalatig.
  • Was de auto "abhanden gekommen"? Nee. De verhuurder had de auto vrijwillig aan de huurder meegegeven. Het Duitse recht sluit verkrijging te goeder trouw uit bij zaken die tegen de wil van de eigenaar uit zijn bezit zijn geraakt (§ 935 BGB), maar daarvan was hier geen sprake.

De verhuurder moet de auto met tweede sleutel en echte papieren afgeven en kan de schade alleen nog verhalen op de verkoper. Die lijn is niet nieuw: in 2020 oordeelde het Bundesgerichtshof (V ZR 8/19) al dat een auto die na een onbegeleide proefrit niet terugkwam, niet "abhanden gekommen" was. Ook daar mocht een koper te goeder trouw de auto houden.

Hoe zit het in Nederland?

Het Nederlandse recht kent een vergelijkbare bescherming, maar met eigen regels. Wat volgt is een algemene uitleg, geen juridisch advies. Bij een concreet geschil heb je een advocaat nodig.

Goede trouw beschermt de koper die betaalt

Volgens artikel 3:86 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek is een overdracht geldig, ook als de verkoper niet bevoegd was, wanneer de koper te goeder trouw is en de overdracht niet "om niet" (gratis) gebeurt. Wie een huurauto, leaseauto of proefritauto doorverkoopt, maakt zich doorgaans schuldig aan verduistering: de auto is hem vrijwillig toevertrouwd. Dat is juridisch iets anders dan diefstal.

Bij diefstal kan de eigenaar drie jaar terugvorderen

Artikel 3:86 lid 3 BW geeft de eigenaar van een gestolen roerende zaak drie jaar vanaf de diefstal om die op te eisen, ook bij een koper te goeder trouw. De uitzondering daarop beschermt een particulier die koopt bij een bedrijf dat zulke zaken normaal in een bedrijfsruimte verkoopt. Een autobedrijf dat zelf een gestolen auto inkoopt, valt niet onder die uitzondering. Volgens de wettekst gaat lid 3 alleen over diefstal; in de rechtspraak is aangenomen dat het slachtoffer van verduistering die bescherming niet heeft (bijvoorbeeld Rechtbank Haarlem, 4 oktober 2012).

Goede trouw vraagt onderzoek

Goede trouw betekent niet alleen dat je het niet wist. Volgens artikel 3:11 BW ontbreekt goede trouw ook als je de feiten had moeten kennen, en wie reden tot twijfel had maar geen onderzoek kon doen, wordt behandeld alsof hij het wist. Wat je had moeten weten hangt af van de omstandigheden. Een vakhandelaar zal zich lastiger op "dat kon ik als leek niet zien" kunnen beroepen dan de particuliere koper in Keulen.

Daarnaast geldt de wegwijsplicht van artikel 3:87 BW. Wordt je binnen drie jaar na de koop gevraagd van wie je de auto kreeg, dan moet je direct de gegevens geven om die verkoper te vinden. Kun je dat niet, dan verlies je de bescherming als koper te goeder trouw. Een goed inkoopdossier is dus ook juridisch van belang.

Situatie Duitsland (BGB) Nederland (BW)
Auto vrijwillig meegegeven (huur, proefrit) en doorverkocht Verkrijging te goeder trouw mogelijk (§ 932, niet uitgesloten door § 935) Verkrijging te goeder trouw mogelijk (art. 3:86 lid 1)
Auto gestolen Verkrijging te goeder trouw in beginsel uitgesloten (§ 935) Eigenaar kan drie jaar terugvorderen, met uitzondering voor de particuliere koper bij een bedrijf (art. 3:86 lid 3)
Wanneer geen goede trouw? Bij kennis of grove nalatigheid (§ 932 lid 2) Bij kennis of als je het had moeten weten (art. 3:11)

Wat je bij elke inkoop kunt controleren

In Duitsland geldt het inzien van de Zulassungsbescheinigung Teil II volgens het Bundesgerichtshof als minimumvereiste voor een koper van een gebruikte auto. De zaak in Keulen laat zien dat echt ogende papieren alleen niet genoeg zijn. In Nederland kan een autobedrijf met RDW-erkenning meer controleren dan een particulier. Een praktische volgorde:

  • Kentekencheck Doe de gratis RDW Kentekencheck. Volgens de Rijksoverheid zie je daar of een voertuig als gestolen staat geregistreerd. Staat bij "Tenaamstelling mogelijk" nee, dan kun je de auto volgens de RDW niet in de bedrijfsvoorraad opnemen. Een schone check sluit verduistering niet uit: een net doorverkochte huurauto is vaak nog niet gesignaleerd.
  • Kentekencard en tenaamstellingscode Controleer bij de RDW of de kentekencard geldig is en of documentnummer en tenaamstellingscode bij elkaar horen. Dat is een officiële controle van precies het soort document dat in Keulen werd vervalst.
  • Chassisnummer Vergelijk het VIN op de auto met de documenten en de RDW-gegevens. De Keulse koper deed dit ook, wat laat zien dat dit noodzakelijk maar niet voldoende is.
  • Identiteit en tenaamstelling Controleer het legitimatiebewijs van de verkoper en kijk of die persoon of dat bedrijf ook de tenaamgestelde is. De RDW biedt erkende bedrijven een online leermodule legitimatiemiddelen controleren.
  • Tellerstand Controleer het tellerstandoordeel van de RDW (logisch, onlogisch of geen oordeel) en vraag bij twijfel een RDW-Voertuigrapport aan. "Geen oordeel" komt onder meer voor bij geïmporteerde auto's.
  • Sleutels Een ontbrekende tweede sleutel bewijst op zich niets, maar is wel een reden om eerst de herkomst uit te zoeken.
  • Betaling Betaal giraal op een rekening op naam van de verkoper. Contant inkopen heeft ook gevolgen voor de Wwft (zie hieronder).
  • Dossier Leg met datum vast van wie je kocht, welke documenten je zag en welke checks je deed. Dat helpt bij de wegwijsplicht. Houd je daarbij aan de privacyregels.

Bij inkoop van een ander bedrijf met bedrijfsvoorraad gelden extra RDW-regels, zoals dat beide partijen hetzelfde type voorraad moeten hebben. De RDW-pagina over voertuigen in de bedrijfsvoorraad zet de stappen op een rij. Koop je in Duitsland in, dan is de controle van tellerstanden sinds februari 2026 verbeterd, zoals we eerder schreven over de overname van Duitse kilometerstanden door de RDW. Voor de eigendomsvraag blijven de originele papieren en de identiteit van de verkoper leidend.

Import uit Duitsland: grote kans op gestolen of verduisterde auto's

Importeer je als autobedrijf occasions uit Duitsland, dan is het risico dat je een gestolen of verduisterde auto inkoopt groter dan veel inkopers denken. De oorzaak: in Duitsland circuleren grote aantallen gestolen blanco kentekenpapieren. Volgens schattingen uit de Duitse autoverhuurbranche zijn het er meer dan 180.000. Ze komen vooral uit inbraken bij Duitse kentekenregistratiekantoren (Zulassungsstellen). Bij één inbraak in Duisburg in april 2017 verdwenen al 15.000 blanco formulieren. Volgens de Duitse politie zijn met die papieren inmiddels zo'n 800 kopers in meerdere Europese landen gedupeerd.

De werkwijze is steeds vergelijkbaar. Criminelen huren een auto onder een valse identiteit, vaak bij een autoverhuurder, of laten een auto na een proefrit bij een dealer niet terugkomen. Op een gestolen blanco formulier zetten ze vervolgens de gegevens van die auto. Het document is dan echt, alleen de inhoud is vals. Daarna wordt de auto via online marktplaatsen voor contant geld verkocht. Volgens het Duitse Bundeskriminalamt steeg het aantal geregistreerde gevallen van verduisterde voertuigen in 2024 met 31 procent tot ruim 3.700. De Keulse Audi is daar een voorbeeld van.

Echt ogende papieren zeggen bij een importauto dus weinig. Daarom:

  • Koop uitsluitend bij betrouwbare autobedrijven Importeer alleen van gevestigde handelaren met een vaste vestiging en een controleerbare handelsgeschiedenis. Koop niet van particulieren of onbekende tussenpersonen via online marktplaatsen.
  • Wantrouw contant geld en haast Een opvallend lage prijs, druk om snel te beslissen, contante betaling of een ontbrekende tweede sleutel zijn redenen om de koop niet door te zetten.
  • Controleer papieren en verkoper Vergelijk het chassisnummer op de auto met beide delen van de Zulassungsbescheinigung, let op afwijkingen in drukwerk en gegevens, en controleer de identiteit van de verkoper en of die ook als eigenaar op de papieren staat.

Ook met die controles blijft een risico bestaan. Blijkt een auto gestolen, dan kan de eigenaar hem volgens artikel 3:86 lid 3 BW tot drie jaar na de diefstal opeisen, ook van een autobedrijf dat te goeder trouw kocht.

Contant inkopen en de Wwft

Autobedrijven die beroepsmatig auto's kopen en verkopen, vallen als handelaar in goederen onder de Wwft. Volgens de Belastingdienst geldt dat ook bij inkoop. Bij een contante betaling van 10.000 euro of meer moet je cliëntenonderzoek doen. Een contante betaling van 20.000 euro of meer voor een voertuig moet je melden als ongebruikelijke transactie, en bij 10.000 euro of meer als je vermoedt dat de klant betrokken is bij witwassen. Een contante inkoop van 25.000 euro, zoals in Keulen, zou voor een Nederlands autobedrijf dus zowel cliëntenonderzoek als een melding vragen.

Waarom dit ook je verkoopkant raakt

Wordt een ingekochte auto later teruggevorderd, dan verlies je de auto en moet je je schade verhalen op een verkoper die vaak onvindbaar of niet solvabel is. In Keulen droeg juist de verhuurder dat risico. Bovendien verkoop je zelf als vakpartij: een klant in jouw showroom rekent erop dat je de herkomst hebt nagegaan.

Kenteken, VIN, tellerstand en tenaamstelling zijn ook de gegevens die je VMS later naar advertentiekanalen stuurt. Wie ze bij inkoop goed vastlegt, heeft een betrouwbaardere voorraad om te publiceren.

Wil je je gecontroleerde occasionvoorraad via je bestaande VMS ook laten zien aan kopers die een auto met financiering zoeken? Lees op de 1FS-pagina voor autodealers hoe publicatie in het 1FS-netwerk werkt en onder welke voorwaarden je kunt aansluiten.

Zoek een occasion in het 1FS-aanbod

Bronnen

Nieuws