Nederlands idee in Duitse wegwerkzaamheden: smileyborden zorgen voor een derde minder ongevallen
Een rood, chagrijnig gezicht aan het begin van de wegwerkzaamheden. Halverwege een geel, neutraal gezicht. Aan het eind een groene smiley met "Geschafft, danke". Wie door Duitsland rijdt, komt ze steeds vaker tegen: smileyborden bij wegwerkzaamheden op de Autobahn. Het idee komt volgens het Duitse autotijdschrift Auto Motor und Sport oorspronkelijk uit Nederland. En het lijkt te werken: in lange werkvakken daalt het aantal ongevallen met tot een derde.
Hoe kan een simpel gezicht op een bord ongevallen voorkomen? En wat zeggen de cijfers precies?
Wat zijn de smileyborden bij Duitse wegwerkzaamheden?
De borden zijn geen officiële verkeersborden. Ze geven geen snelheid aan en verbieden niets. Ze staan meestal in drie stappen langs een werkvak van vier tot zes kilometer:
- Rood en verdrietig. Aan het begin van de wegwerkzaamheden. Het gezicht laat zien dat de wegbeheerder begrijpt dat de automobilist tijd verliest.
- Geel en neutraal. Ongeveer halverwege. Het einde komt in zicht.
- Groen en blij. Aan het einde, vaak met een bedankje voor het geduld.
Verkeerspsychologe Ilka Kuske legde aan de Duitse krant Volksstimme uit hoe het werkt: de gezichten zeggen tegen de bestuurder "ik weet hoe het voor je is, maar het gaat voorbij". Mensen verwerken gezichten sneller dan tekst. De borden moeten ergernis en ongeduld verminderen, zodat bestuurders rustiger en oplettender door het werkvak rijden.
Hoe groot is het effect?
De bekendste cijfers komen uit de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Daar werden de smileys ingezet bij grote wegwerkzaamheden op de A9 bij Dessau.
| Periode | Ongevallen in het werkvak op de A9 |
|---|---|
| Mei tot en met december 2016 | 505 |
| Mei tot en met december 2017 | 353 |
| Verschil | 152 minder, een daling van 30 procent |
Auto Motor und Sport schrijft dat het aantal ongevallen in lange werkvakken door de smileys met tot een derde daalt. Die bewering verdient wel een kanttekening. Op de A9 werden de smileys niet los ingezet, maar als onderdeel van een tienpuntenplan. Daarin zaten ook een mobiel filewaarschuwingssysteem, extra vluchthavens, kilometerpaaltjes om de 200 meter, betere verkeersdetectie en snelheidscontroles. Hoeveel van de daling precies door de smileys komt, is uit deze cijfers niet op te maken.
Waar komt het idee vandaan?
Volgens Auto Motor und Sport gebruikten Nederlandse verkeerskundigen de symbolen al in de jaren 2000. In Duitsland startte de eerste proef in april 2012 op de A13 bij Thiendorf in Saksen, over een werkvak van 7,2 kilometer. "We willen automobilisten met een knipoog om geduld en begrip vragen", zei de toenmalige Saksische staatssecretaris van Verkeer Roland Werner. Hessen en Beieren volgden, en Saksen-Anhalt nam de smileys in 2018 op in zijn veiligheidsplan voor snelwegen. Inmiddels werken ook Oostenrijk, Zwitserland en Frankrijk met vergelijkbare symbolen, soms op ledborden.
In het Saksische persbericht uit 2012 wordt Nederland niet genoemd. Over de precieze oorsprong zijn de bronnen het dus niet helemaal eens.
Wat kost een smileybord?
Weinig, vergeleken met andere verkeersmaatregelen. Een los bord kost volgens Auto Motor und Sport 250 tot 400 euro. Een complete set van drie borden met standaards kost 1.000 tot 1.500 euro. Iedere regionale vestiging van de Duitse Autobahn GmbH beslist zelf of de borden worden geplaatst.
Waarom zijn wegwerkzaamheden zo gevaarlijk?
In een werkvak zijn de rijstroken smaller, rijdt het verkeer dichter op elkaar en wisselt de snelheid vaak. Frustratie over vertraging leidt tot bumperkleven, laat invoegen en inhalen op de smalle linkerstrook. Juist daar richten de smileys zich op: niet op de regels, maar op de stemming van de bestuurder.
Waar moet je op letten bij wegwerkzaamheden in Duitsland?
Veel Nederlanders rijden door Duitsland op weg naar vakantie of zakelijk. Bij wegwerkzaamheden op de Autobahn gelden vaak andere regels dan normaal:
- Lagere maximumsnelheid. In werkvakken geldt meestal een snelheidslimiet, vaak 60 of 80 km/u. Er wordt regelmatig gecontroleerd.
- Breedtebeperking op de linkerstrook. De linkerstrook is vaak alleen toegankelijk voor voertuigen tot een bepaalde breedte, bijvoorbeeld 2 meter. Let daarop met een brede auto, bus of caravan.
- Gele strepen gaan voor. Tijdelijke gele belijning vervangt de witte strepen.
- Ritsen. Ook in Duitsland wordt verwacht dat je pas aan het einde van de vervallende rijstrook invoegt.
Duitse verkeersboetes vanaf 70 euro kunnen via het CJIB ook in Nederland worden geïnd. Lees ook welke verkeersboetes in 2026 gelden in Nederland en waarom een verzekeraar soms niet uitkeert bij autoschade. Rijd je vaak naar Duitsland? Controleer dan ook je autoverzekering op dekking in het buitenland.
